Algemeen

dummie
Voor wie is het Erfgoedloket Groningen?

Voor eigenaren en gebruikers van panden met een monumentale status (Rijksmonument of gemeentelijk monument) of karakteristieke panden in het aardbevingsgebied. Het aardbevingsgebied betreft de gemeenten Appingedam, Delfzijl, Het Hogeland, Groningen, Loppersum, Midden-Groningen en Oldambt.

Wat is het Erfgoedloket Groningen?

Het Erfgoedloket Groningen is het centrale informatiepunt en steunpunt voor bewoners en eigenaren van monumentale en karakteristieke panden die in het ingewikkelde traject terechtkomen van schadeherstel en versterking.

Wat kan het Erfgoedloket Groningen voor mij betekenen?

Het Erfgoedloket Groningen kan u helpen met de beantwoording van vragen over bijvoorbeeld regelgeving, procedures, duurzaamheid, herbestemming en/of financieringen in relatie tot de versterkingsopgave of schadeherstel. Daarnaast kan het Erfgoedloket Groningen u (warm) doorverwijzen naar andere instanties waar u aanvullende informatie kunt verkrijgen.

Archeologie

dummie
Hoe kom ik erachter of er in de grond onder mijn gebouw archeologische resten kunnen liggen?

De meeste gemeenten in de provincie Groningen hebben een archeologische verwachtingskaart en/of beleidskaart. Deze is, of wordt op termijn, opgenomen in het gemeentelijk bestemmingsplan. Als de archeologische informatie (beleidskaart of beleidsinformatie) niet op de website van de gemeente of op www.ruimtelijkeplannen.nl te vinden is dan kunnen de archeologen van Libau u verder op weg helpen.

Wat betekent het als mijn gebouw op een rijksbeschermd archeologisch gebied ligt?

Dit houdt in dat er een archeologische vindplaats bekend is, die vanwege het grote belang, door het Rijk is aangewezen als beschermde vindplaats.

In rijksbeschermde gebieden is in het geval van bodemingrepen een vergunning benodigd van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Meer informatie over archeologische rijksmonumenten en het aanvragen van vergunningen is te vinden op de website van de rijksdienst.

Wat is het verschil tussen een archeologische verwachting, waarde, bescherming en rijksbescherming?

Wanneer sprake is van een archeologische waarde, dan gaat het om een bekende archeologische waarde. In zo’n gebied is uit historisch kaartmateriaal of door archeologische vondsten bekend dat er een vindplaats aanwezig is.

Een archeologische waarde kan beschermd zijn. Over het algemeen betreft dat een planologische bescherming in het bestemmingsplan of erfgoedverordening van de betreffende gemeente.

Als een archeologisch terrein rijksbeschermd is, dan is de bescherming geregeld vanuit het Rijk (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). 

Wanneer sprake is van een archeologische verwachting, dan bestaat er kans op archeologische resten. Die kans is bijvoorbeeld gebaseerd op de aanwezigheid van een bepaalde grondsoort waarop heel vaak archeologische resten voorkomen of een gebied waarbinnen al veel archeologische vindplaatsen bekend zijn.

In veel gevallen geldt ook voor gebieden met een archeologische verwachting een planologische bescherming.

Wat moet ik doen in het geval van een archeologische waarde of verwachting?

Afhankelijk van de aanwezige archeologische waarde of verwachting zijn er bepaalde regels verbonden aan het uitvoeren van bodemingrepen. Of in het kader van archeologie een vergunning nodig is, is afhankelijk van het oppervlak en de diepte van de ingreep.

Vanwege de verwachte of aanwezige archeologische waarde en ook de bodemsoort zijn per categorie verschillende regelsets opgesteld.

Neem daarom contact op met uw gemeente wanneer u plannen heeft om te gaan graven of bouwen.

Financiering

dummie
Bestaan er financiële compensaties voor objecten zonder monumentenstatus?

Eigenaren van panden/objecten zonder monumentenstatus kunnen terecht bij het Nationaal Restauratiefonds. Natuurlijk kan het Erfgoedloket u een overzicht verstrekken van allerlei verschillende fondsen en subsidies, neem hiervoor contact op met het Erfgoedloket.

Bestaan er financiële compensaties voor monumentbezitters?

Op de website van het Erfgoedloket Groningen staat informatie over bijvoorbeeld financiering van restauratie en onderhoud, maar ook van herbestemming en verduurzaming. Wilt u meer weten? Neem dan contact op met het Erfgoedloket.

Energielabel bij monumenten, karakteristieke panden en panden in een beschermd stads- of dorpsgezicht

Voor veel panden is het sinds 2015 verplicht om bij verkoop of verhuur een energielabel te hebben. Deze verplichting bestaat niet voor rijksmonumenten, provinciale en gemeentelijke monumenten. Eigenaren kunnen een monument in de verkoop of verhuur doen zonder energielabel. Dat betekent dus ook dat u het tijdelijke energielabel dat u ontvangen heeft, niet hoeft om te zetten naar een definitief label. Wel vragen sommige (milieu)subsidieverleners om het label als u bij hen aanklopt voor een financiële bijdrage.

Voor panden die zonder monumentenstatus deel uit maken van een beschermd stads- of dorpsgezicht en karakteristieke panden geldt de uitzondering niet. Een energielabel is voor deze panden wel verplicht bij verkoop of verhuur. 

Kijk voor meer informatie over energielabels op de website van de Rijksoverheid.

Herstel en versterking

dummie
Ik heb een vraag over versterken

Hiervoor kunt u het beste contact opnemen met Nationaal Coördinator Groningen. Zij kunnen u voorzien van de meest actuele informatie op het gebied van versterking (klik hier)

Wat moet ik doen in het geval van schade?

U kunt uw schade melden aan het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Hier leest u alles over het melden van de schade en de vervolgstappen.

Karakteristieke en beeldbepalende panden en gebieden

dummie
Energielabel bij monumenten, karakteristieke panden en panden in een beschermd stads- of dorpsgezicht

Voor veel panden is het sinds 2015 verplicht om bij verkoop of verhuur een energielabel te hebben. Deze verplichting bestaat niet voor rijksmonumenten, provinciale en gemeentelijke monumenten. Eigenaren kunnen een monument in de verkoop of verhuur doen zonder energielabel. Dat betekent dus ook dat u het tijdelijke energielabel dat u ontvangen heeft, niet hoeft om te zetten naar een definitief label. Wel vragen sommige (milieu)subsidieverleners om het label als u bij hen aanklopt voor een financiële bijdrage.

Voor panden die zonder monumentenstatus deel uit maken van een beschermd stads- of dorpsgezicht en karakteristieke panden geldt de uitzondering niet. Een energielabel is voor deze panden wel verplicht bij verkoop of verhuur. 

Kijk voor meer informatie over energielabels op de website van de Rijksoverheid.

Ik wil graag dat mijn gebouw wordt aangewezen als karakteristiek object, kan dat?
Voor de aanvraag van status van karakteristiek/beeldbepalend object kunt u contact opnemen met de gemeente.
Mijn gebouw is een karakteristiek of beeldbepalend object of valt binnen een karakteristiek gebied, waar kan ik vinden wat beschermd is?
Karakteristieke, beeldbepalend objecten en/of karakteristieke gebieden zijn vastgelegd in het bestemmingsplan. De vigerende (geldende) bestemmingsplannen zijn via www.ruimtelijkeplannen.nl te raadplegen. De omschrijving van karakteristieke en/of beeldbepalende panden en objecten is beschikbaar bij de betreffende gemeente.
Wat is een beeldbepalend object?

Een beeldbepalend gebouw is van lokale ruimtelijke waarde die op grond van hun hoofdvorm, landschappelijke en/of stedenbouwkundige situering bijdragen aan de identiteit van de omgeving. De hoofdmassa en positionering op het erf is beschermd.

De bescherming en exacte definitie van het begrip is vastgelegd in het betreffende bestemmingsplan. De vigerende bestemmingsplannen zijn www.ruimtelijkeplannen.nl te raadplegen.

Wat is een cultuurhistorisch waardevol gebied?
Een cultuurhistorisch waardevol gebied is een gebied van lokaal belang in een stad of dorp met een bijzonder cultuurhistorisch karakter vanwege de historische samenhang. De structuur is beschermd, de gebouwen in principe niet (tenzij in ander regime objectgericht beschermd).

De bescherming en exacte definitie van het begrip is vastgelegd in het betreffende bestemmingsplan. De vigerende bestemmingsplannen zijn hier te raadplegen.

Wat is een karakteristiek object?

Karakteristieke gebouwen zijn van lokale cultuurhistorische waarde die op grond van hun karakteristieke hoofdvorm, typologie, architectuur, landschappelijke en/of stedenbouwkundige situering, gaafheid of zeldzaamheid bijdragen aan de identiteit van de omgeving. Alleen de buitenkant is beschermd. De bescherming en exacte definitie van het begrip is vastgelegd in het betreffende bestemmingsplan. De vigerende bestemmingsplannen zijn via www.ruimtelijkeplannen.nl te raadplegen.

Vergunningen

dummie
Ik heb een karakteristiek of beeldbepalend pand en wil het wijzigen of onderhoud uitvoeren. Heb ik hier een omgevingsvergunning voor nodig?

Voor wijziging van karakteristieke en/of beeldbepalend panden heeft de gemeente regels opgesteld in het bestemmingsplan.

De vigerende bestemmingsplannen zijn te raadplegen op www.ruimtelijkeplannen.nl. Onderhoud (m.u.v. gedeeltelijke sloop) is in principe vergunningsvrij.

Ik heb een karakteristiek pand en wil het (gedeeltelijk) slopen. Heb ik hier een omgevingsvergunning voor nodig?
Voor gehele en gedeeltelijk sloop van karakteristieke panden in het aardbevingsgebied is een omgevingsvergunning nodig. Hiervoor vraagt de gemeente advies aan de gemeentelijke monumentencommissie.
Ik heb een monument (rijks-, provinciaal- of gemeentelijk monument) en wil het monument wijzigen. Heb ik hier een omgevingsvergunning voor nodig?

Voor het wijzigen van een monument dient u een omgevingsvergunning aan te vragen. Voor alle vergunningplichtige monumentaanvragen vraagt de gemeente advies aan de onafhankelijke gemeentelijke monumentencommissie.

Het bouwplan wordt door de gemeentelijke monumentencommissie beoordeeld naar de mate waarin de cultuurhistorische waarden van het betreffende monument worden gerespecteerd. Als de monumentwaarden voldoende worden gerespecteerd zal de commissie een positief advies geven over het plan.

Indien de monumentwaarden in het geding zijn zal de monumentencommissie de redenen hiervoor onderbouwen en aangeven op welke punten het plan gewijzigd dient te worden.

Bij grote wijzigingen zoals herbestemming of (gedeeltelijke) sloop vraagt de gemeente eveneens advies aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Ik heb een monument (rijks-, provinciaal- of gemeentelijk monument) en wil onderhoud uitvoeren. Heb ik hier een omgevingsvergunning voor nodig?

Het uitvoeren van beperkt onderhoud is vergunningvrij.

Voor het wijzigen van een monument of het uitvoeren van groot onderhoud dient u een omgevingsvergunning aan te vragen.

Bij twijfel kan de gemeente duidelijkheid geven, of doe de vergunningscheck bij het Omgevingsloket Online.

Mijn plan wordt behandeld in de monumenten- en of welstandscommissie. Kan ik hier bij aanwezig zijn?

De vergaderingen van de commissies zijn in principe openbaar. Betrokkenen zoals aanvrager, eigenaar en ontwerper kunnen hun plan toelichten in de commissievergadering na overleg met de betreffende secretaris van de commissie, bij voorkeur via de gemeente.

Wat is een bouwhistorisch onderzoek en wanneer laat ik een bouwhistorisch onderzoek uitvoeren?

Een bouwhistorisch onderzoek levert inzicht en kennis over monumentale en bouwhistorische waarden van een gebouw (inwendig en uitwendig).

Een bouwhistorisch onderzoek is een praktische handleiding en basis voor verbouwings- en herstelplannen van een (beschermd of niet beschermd) monument.

Ook is het een concreet hulpmiddel bij de beoordeling van een restauratie- of verbouwplan door overheidsinstanties die betrokken zijn bij de procedure. Bouwhistorisch onderzoek wordt doorgaans door de aanvrager/initiatiefnemer betaald. In sommige gemeenten bestaat echter een subsidieregeling, waarbij een gedeelte van de onderzoekskosten subsidiabel is.

Het Erfgoedloket kan u nader informeren over de verschillende subsidieregelingen, neem hiervoor contact met ons op.

Wat is een gemeentelijke monumentencommissie?

Een onafhankelijke monumentencommissie adviseert het college van B&W op het gebied van cultuurhistorische kwaliteit van de leefomgeving en bij plaatsing van een monument op bijvoorbeeld de gemeentelijke monumentenlijst.

Ook wanneer een omgevingsvergunning wordt aangevraagd voor een monument adviseert de monumentencommissie het college van B&W.

Versterkingsopgave

dummie
Ik heb een vraag over versterken
Hiervoor kunt u het beste contact opnemen met Nationaal Coördinator Groningen. Zij kunnen u voorzien van de meest actuele informatie op het gebied van versterking (klik hier)
Kan een woning die is versterkt nog wel aardbevingsschade oplopen?

Ja, een woning kan na versterking nog wel aardbevingsschade oplopen. Na de versterking van een woning voldoet deze aan de norm voor aardbevingsbestendig bouwen. Daardoor kan bij een aardbeving de woning tijdig worden verlaten. De kans op slachtoffers door het instorten van een gebouw is beperkt en gelijk met het veiligheidsniveau dat in Nederland geldt op basis van de NPR en Bouwbesluit 2012.

Sluit de Nederlandse Praktijk Richtlijn (NPR 9998) aan op de Eurocode 8?

Ja, de NPR 9998 voor aardbevingsbestendige gebouwen sluit aan op de Eurocode 8 (NEN-EN 1998-reeks). Kijk voor meer informatie op: https://www.nen.nl/NEN-Shop/ Eurocodes/Veilige-constructies-bij-aardbevingen.htm

Wat gebeurt er als er in de periode van het versterkingsproces een aardbeving komt?

Als dit leidt tot schade aan uw woning, dan kan dit gemeld worden bij Instituut Mijnbouwschade Groningen.

Wat is de Nederlandse Praktijk Richtlijn (NPR 9998)?

De NPR 9998 geeft richtlijnen om te beoordelen of:

a) te bouwen gebouwen voldoende aardbevingsbestendig zijn;

b) bestaande gebouwen voldoende aardbevingsbestendig zijn;

c) te versterken bestaande gebouwen voldoende aardbevingsbestendig worden.

In Nederland geldt wetgeving over hoe veilig er gebouwd moet worden (Bouwbesluit 2012). In het Bouwbesluit 2012 is aardbevingsbestendig bouwen (nog) niet opgenomen en daarom is de NPR 9998 is opgesteld. Een commissie van deskundigen (de NEN-commissie) heeft in 2015 de eerste richtlijn opgesteld met normen. Deze normen geven veiligheidsniveaus en waarden aan voor de aardbevingsbelasting van nieuwbouw, verbouw en bestaande bouw.

De normen in de NPR 9998 zijn bedoeld om de kans op letsel en slachtoffers door het instorten van een gebouw te beperken en gelijk te trekken met het veiligheidsniveau dat in Nederland geldt. De norm waar een woning aan moet voldoen om voldoende aardbevingsbestendig te zijn, is 10-5. De norm geeft de kans weer van 1:100 000 per jaar om te overlijden door het instorten van een woning. Ter vergelijking; de kans dat iemand overlijdt als hij/zij op een motor rijdt is 1 op 10:000.

Wat is een acuut onveilige situatie?

Een acuut onveilige situatie wil zeggen dat de bouwkundige constructie van een woning niet (meer) voldoet aan de minimale kwaliteitseisen van het Bouwbesluit 2012 en er is een direct gevaar voor de bewoners of voor omwonenden.